झुरळांची मांदियाळी – – श्रीकांत देशमुख
झुरळांची मांदियाळी – – श्रीकांत देशमुख
झुरळ जनता पार्टी (सीजेपी) ही एक उपहासात्मक राजकीय चळवळ आहे जी भारताच्या माननीय सरन्याधीशांच्या टिप्पणीच्या संदर्भाबाहेर केलेल्या अर्थामधून म्हणून उदयास आली. ह्या जेन झेड चळवळीने वेगाने ऑनलाइन लोकप्रियता मिळविली आणि विविध राज्यांमध्ये आंदोलन आयोजित केलीत. सीजेपी पक्षाचा दावा आहे की त्याचे कार्य भारतीय तरुणांवर परिणाम करणारे व्यापक सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीय समस्यांशी संबंधित आहेत. सीजेपीची अधिकृत वेबसाइट, cockroachjanata.org, त्याचे डिजिटल होम म्हणून काम करते, जिथे सदस्य नागरी समस्या मांडू शकतात, उपायांवर मतदान करू शकतात, चळवळींमध्ये सामील होऊ शकतात आणि इतर नागरिकांशी संपर्क साधू शकतात. तथापि, दिल्ली आणि इतर ठिकाणी ह्या पार्टीने केलेला गोंधळ पूर्णपणे वेगळी कथा सांगतो. सीजेपीच्या या विभाजनकारी प्रचाराला योग्य उत्तर देण्यासाठी वाचकांनी सीजेपीच्या मुखवट्यामागील वास्तव समजून घेणे आवश्यक आहे.
सीजेपीचे संस्थापक अभिजित दीपके यांच्यावर यूएसए व्हिसाच्या अटींचा गैरवापर केल्याचा आरोप आहे. भारतीय अधिकाऱ्यांनी स्पर्धा परीक्षा प्रणालीच्या अकार्यक्षम हाताळणीबाबत जेन झेडच्या निराशेचा फायदा घेण्यासाठी त्यांनी सीजेपीची स्थापना केली. व्हायरल डिजिटल संघटन म्हणून झुरळ जनता पक्षाने (सीजेपी) मिळवलेल्या वेगवान आकर्षणाने तरुणांच्या वकिलीच्या नावाखाली मुख्य प्रवाहातील प्रशासनात व्यत्यय आणण्यासाठी जेन झी चा किती सहजपणे वापर केला जाऊ शकतो हे अधोरेखित झाले आहे.
तथापि, कॉकरोच जनता पार्टी (सीजेपी) आता सोशल मीडिया फॉलोअर्सचा महत्त्वपूर्ण वाटा पाकिस्तान आणि इतर परदेशी ठिकाणांहून असल्याच्या दाव्यांमुळे आणि प्रतिदाव्यांमुळे वादाच्या भोवऱ्यात सापडली आहे. काही लोकांनी असाही युक्तिवाद केला आहे की पक्षाच्या परदेशी फॉलोअर्सची छाननी करणे आवश्यक आहे.
या वादाच्या राजकीय मांडणीवर दीपके यांनी प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. त्यांनी असा युक्तिवाद केला आहे की, भारतीय तरुण समर्थकांना परदेशी प्रभावित म्हणून लेबल लावणे हे वास्तविक लोकशाही सहभागाला कमी करते. त्यांच्या टिप्पण्यांमुळे सोशल मीडिया अॅनालिटिक्स स्क्रीनशॉटला राजकीयदृष्ट्या संवेदनशील विवादांमध्ये विश्वासार्ह पुरावा म्हणून मानले जाऊ शकते की नाही यावर सुरू असलेल्या चर्चेला इंधन मिळाले, विशेषतः प्लॅटफॉर्म-स्तरीय डेटा स्त्रोतांकडून स्वतंत्र पडताळणीच्या अनुपस्थितीत या दाव्यांमुळे सोशल मीडियावर राजकीय ध्रुवीकरण तीव्र झाले आहे, डिजिटल राजकीय जागांमध्ये परदेशी हस्तक्षेप ही बॉट्स,अल्गोरिदमिक प्रवर्धन आणि क्रॉस-बॉर्डर डिजिटल प्रचाराच्या युगात एक कायदेशीर चिंता आहे हे वास्तव आहे.
सीजेपीच्या सभोवतालच्या वादाचा अजून एक मध्यवर्ती मुद्दा म्हणजे आम आदमी पक्षाशी (आप) त्याचे कथित संबंध. दीपके यांनी यापूर्वी ‘आप’च्या सोशल मीडिया ऑपरेशन्ससाठी स्वयंसेवक म्हणून काम केले असल्याने, काही निरीक्षकांनी असे सुचवले आहे की सीजेपी त्या पक्षासाठी अनौपचारिक किंवा सहाय्यक डिजिटल विंग म्हणून काम करते. या दाव्यांमुळे सीजेपी ही खरोखरीच एक स्वतंत्र शोषितांची चळवळ आहे की राजकीय कारवायांसाठी एक धोरणात्मक साधन आहे, हा एक मोठा प्रश्न आहे. हे आरोप असूनही, सीजेपीने आपण तरुणांच्या समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी काम करीत आहोत हा उद्घोष चालू ठेवला आहे .
जंतरमंतरवरील आंदोलनात जेन झेड आंदोलकांचे वर्तन, माननीय पंतप्रधान, अनेक मंत्री आणि संघटनांविरुद्ध असभ्य आणि अपमानास्पद भाषेचा वापर यामुळे सीजेपीच्या निषेधाच्या हेतूच्या प्रामाणिकपणाला धक्का लागला आहे. पोलिस कर्मचार्यांवर आंदोलकांनी केलेले हिंसक हल्ले आणि ज्ञात गुन्हेगारांची आंदोलन स्थळी उपस्थिती यामुळेही सीजेपीच्या वास्तविक उद्देशांबद्दल शंका निर्माण झाली आहे.
महाराष्ट्र ही छत्रपती शिवाजी महाराजांची भूमी आहे आणि त्यांच्या सैन्यात या प्रदेशातील अतुलनीय शूरवीरांचा समावेश होता .आजचे महाराष्ट्रीय तरुण-महाराष्ट्रीय जनरल झेड-छत्रपती शिवाजी महाराजांचा गौरवशाली वारसा पुढे नेत आहेत. या जेन झेडने स्वतःला झुरळांमध्ये रूपांतरित करावे की नाही ह्या प्रश्नावर गंभीरपणे विचार करणे आवश्यक आहे. त्यांनी त्यांच्या भविष्यावर परिणाम करणाऱ्या घटकांसाठी सरकारला निर्भयपणे लढा देणे संयुक्तिक आहे, पण त्याच वेळी ते विभाजनवादी शक्तींना पाठिंबा देणार नाहीत हे त्यांनी सुनिश्चित करणे गरजेचे आहे.
(लेखक संरक्षण आणि भू-राजकीय विश्लेषक आहेत. मते वैयक्तिक.)
