१ जुलैपासून एचएसआरपी क्रमांक प्लेट नसलेल्या वाहनांवर कारवाई; वाहनधारकांनी तातडीने नंबर प्लेट बसवून घ्यावी*
*१ जुलैपासून एचएसआरपी क्रमांक प्लेट नसलेल्या वाहनांवर कारवाई; वाहनधारकांनी तातडीने नंबर प्लेट बसवून घ्यावी*
*३० जूनपर्यंत मुदत संपली; नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या वाहनांवर दंडात्मक कारवाई होणार*
राहुरी तालुका जावेद शेख
राज्यातील लाखो वाहनधारकांसाठी महत्त्वाची सूचना म्हणजे, ३१ मार्च २०१९ पुर्वीच्या जुन्या वाहनांवर हाय सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन रजिस्ट्रेशन (HSRP) नंबर प्लेट बसविण्याची अंतिम मुदत दि.३० जून २०२६ रोजी संपुष्टात आली असून, १ जुलै २०२६ पासून एचएसआरपी नंबर प्लेट नसलेल्या वाहनांवर परिवहन विभाग आणि वाहतूक पोलीसांकडून कारवाई सुरू करण्यात येणार आहे. त्यामुळे ज्या वाहनधारकांनी अद्याप एचएसआरपी नंबर प्लेट बसवून घेतलेली नाही, त्यांनी विलंब न करता त्वरित नोंदणी करून अधिकृत केंद्रावरून नंबर प्लेट बसवून घ्यावी, असे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.
केंद्र शासनाच्या निर्देशानुसार देशभरात वाहनांची ओळख सुरक्षित, एकसमान आणि तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी हाय सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन प्लेट (HSRP) अनिवार्य करण्यात आली आहे. वाहन चोरी रोखणे,बनावट नंबर प्लेटचा वापर थांबविणे, गुन्हे उघडकीस आणण्यास मदत करणे, वाहतूक व्यवस्थापन अधिक प्रभावी करणे आणि इलेक्ट्रॉनिक निरीक्षण प्रणाली सक्षम करणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
पूर्वी नोंदणीकृत असलेल्या लाखो वाहनांवर जुन्या पद्धतीच्या नंबर प्लेट असल्यामुळे शासनाने टप्प्याटप्प्याने एचएसआरपी बसविण्याची मोहीम राबविली. वाहनधारकांना पुरेसा वेळ मिळावा म्हणून मुदत अनेकदा वाढविण्यात आली. अखेर ३० जून २०२६ ही अंतिम मुदत निश्चित करण्यात आली होती. आता ही मुदत संपल्याने नियमांची कठोर अंमलबजावणी होणार आहे.
परंतु ज्यांनी दिनांक ३० जुन २०२६ पर्यंत एच एस आर पी बुकिंग केलेली आहे त्यांना होणाऱ्या कारवाई पासून दिलासा देण्यात आला आहे, आरटीओतील वाहन फिटनेस प्रमाणपत्र नुतनीकरण कामांसाठी ही अट लागू राहणार नाही,
मात्र एच एस आर पी अपॉइंटमेंट घेतलेली पावती असल्याशिवाय वाहन हस्तांतरण, वाहनावर कर्ज बोजा (लोन) चढविणे, उतरविणे,पत्ता बदल, परवाना नुतनीकरण आदी कामांसाठी आरटीओतील सेवा उपलब्ध होणार नाही.
*एचएसआरपी म्हणजे काय?*
एचएसआरपी म्हणजे हाय सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन प्लेट. ही सामान्य नंबर प्लेटपेक्षा अधिक सुरक्षित असून ती विशेष दर्जाच्या ॲल्युमिनियमपासून तयार केली जाते. या प्लेटवर कायमस्वरूपी लेझर कोड, क्रोमियम-आधारित होलोग्राम, विशेष लॉकिंग प्रणाली आणि इतर सुरक्षा वैशिष्ट्ये असतात. त्यामुळे ती सहजपणे काढता, बदलता किंवा बनावट तयार करता येत नाही.
प्रत्येक प्लेटवर असलेला लेझर कोड हा त्या वाहनासाठी स्वतंत्र असतो. त्यामुळे वाहनाचा मागोवा घेणे, चोरी झाल्यास शोध घेणे किंवा गुन्ह्यात वापरलेल्या वाहनाची ओळख पटविणे अधिक सोपे होते.
*एचएसआरपीचे प्रमुख फायदे*
एचएसआरपीमुळे वाहनधारकांसह प्रशासनालाही अनेक फायदे मिळतात.वाहन चोरी झाल्यास शोध घेणे अधिक सोपे होते.
बनावट नंबर प्लेट तयार करण्यावर मोठ्या प्रमाणात आळा बसतो.
सीसीटीव्ही आणि एएनपीआर कॅमेऱ्यांद्वारे वाहनांची अचूक ओळख पटते.
गुन्हेगारांकडून वाहनांचा गैरवापर रोखण्यास मदत होते.
वाहतूक नियमांची प्रभावी अंमलबजावणी शक्य होते.
संपूर्ण देशात एकसमान आणि सुरक्षित क्रमांक प्लेट प्रणाली तयार होते.
*कारवाई कशी होणार?*
१ जुलैपासून वाहतूक पोलीस आणि प्रादेशिक परिवहन विभाग संयुक्तपणे विशेष तपासणी मोहीम राबविणार आहेत. तपासणीदरम्यान एचएसआरपी नसलेली वाहने आढळल्यास संबंधित वाहनचालकावर मोटार वाहन कायद्यानुसार दंडात्मक कारवाई केली जाईल. आवश्यकतेनुसार ई-चलन, दंड किंवा अन्य कायदेशीर कारवाई होऊ शकते.
शहरांसह ग्रामीण भागातही तपासणी मोहीम राबविण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. प्रमुख चौक, महामार्ग, टोल नाके आणि गर्दीच्या ठिकाणी विशेष तपासणी पथके तैनात केली जाणार आहेत.
*वाहनधारकांनी काय करावे?*
ज्या वाहनांवर अद्याप एचएसआरपी बसविण्यात आलेली नाही, त्यांनी अधिकृत पोर्टलवर किंवा शासनाने मान्यता दिलेल्या विक्रेत्याकडे ऑनलाईन नोंदणी करून वेळ निश्चित करावी. त्यानंतर संबंधित केंद्रावर वाहन नेऊन अधिकृत नंबर प्लेट बसवून घ्यावी.
अधिकृत विक्रेत्यांकडूनच प्लेट बसवून घेणे आवश्यक आहे. अनधिकृत किंवा बनावट नंबर प्लेट बसविल्यास ती वैध मानली जाणार नाही.
*कोणत्या वाहनांना नियम लागू?*
हा नियम दुचाकी, तीनचाकी, चारचाकी, खासगी वाहने, व्यावसायिक वाहने, मालवाहू वाहने, बस, टॅक्सी, ट्रॅक्टर तसेच पूर्वी नोंदणीकृत बहुतेक वाहनांना लागू आहे. नव्याने नोंदणीकृत वाहनांवर एचएसआरपी आधीपासूनच बसवून दिली जाते.
*नियमांचे पालन का आवश्यक?*
आजच्या डिजिटल युगात वाहतूक व्यवस्थापन पूर्णपणे तंत्रज्ञानावर आधारित होत आहे. अनेक शहरांमध्ये स्वयंचलित कॅमेरे, ई-चलन प्रणाली आणि वाहन ओळख तंत्रज्ञान कार्यरत आहे. या प्रणाली प्रभावीपणे चालण्यासाठी प्रमाणित आणि सुरक्षित नंबर प्लेट आवश्यक असते. त्यामुळे एचएसआरपी ही केवळ औपचारिकता नसून सार्वजनिक सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा उपाय आहे.
अफवांपासून सावध राहा
सोशल मीडियावर मुदत पुन्हा वाढविण्यात आल्याच्या किंवा कारवाई होणार नसल्याच्या अफवा पसरवल्या जातात. वाहनधारकांनी अशा अप्रमाणित संदेशांवर विश्वास न ठेवता शासन व परिवहन विभागाच्या अधिकृत सूचनांवरच विश्वास ठेवावा.
*प्रशासनाचे आवाहन*
परिवहन विभागाने सर्व वाहनधारकांना नियमांचे पालन करण्याचे आवाहन केले असून, शेवटच्या क्षणी गर्दी टाळण्यासाठी त्वरित नोंदणी करून नंबर प्लेट बसवून घ्यावी, असे सांगितले आहे. सुरक्षित वाहतूक व्यवस्था निर्माण करण्यासाठी प्रत्येक नागरिकाने या मोहिमेत सहकार्य करणे आवश्यक असल्याचेही प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
नागरिकांची जबाबदारी
वाहन चालविताना केवळ परवाना, विमा, प्रदूषण प्रमाणपत्र आणि नोंदणी प्रमाणपत्र बाळगणे पुरेसे नसून शासनाने वेळोवेळी लागू केलेल्या नवीन नियमांचे पालन करणेही तितकेच आवश्यक आहे. एचएसआरपी ही अशाच महत्त्वाच्या नियमांपैकी एक असून, नियमांचे पालन केल्यास अनावश्यक दंड, न्यायालयीन प्रक्रिया आणि इतर अडचणी टाळता येतील.
३० जून २०२६ रोजी एचएसआरपी बसविण्याची मुदत संपल्यानंतर आता प्रशासनाने कठोर अंमलबजावणीचा निर्णय घेतला आहे. त्यामुळे १ जुलैपासून एचएसआरपी नसलेल्या वाहनांवर कारवाई होणार असल्याने वाहनधारकांनी कोणतीही जोखीम न घेता तात्काळ अधिकृत एचएसआरपी नंबर प्लेट बसवून घ्यावी. सुरक्षित, पारदर्शक आणि आधुनिक वाहतूक व्यवस्थेसाठी प्रत्येक वाहनावर हाय सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन प्लेट असणे ही काळाची गरज बनली आहे.
