वणवा रोखा, सृष्टी वाचवा! निसर्ग व सामाजिक पर्यावरण प्रदूषण निवारण मंडळाचे जिल्हाधिकाऱ्यांना साकडे*
*वणवा रोखा, सृष्टी वाचवा! निसर्ग व सामाजिक पर्यावरण प्रदूषण निवारण मंडळाचे जिल्हाधिकाऱ्यांना साकडे*
राहुरी तालुका जावेद शेख
“निसर्ग वाचला तरच मानवजात वाचेल” हा केवळ मंत्र नसून ती काळाची गरज आहे, असा आर्त साद घालत निसर्ग व सामाजिक पर्यावरण प्रदूषण निवारण मंडळाने प्रशासनाचे दार ठोठावले आहे. उन्हाळ्याच्या तडाख्याने होरपळणाऱ्या रानावनात सध्या मानवनिर्मित वणव्यांचे अक्राळविक्राळ रूप पाहायला मिळत असून, याविरोधात प्रशासनाने ‘पर्यावरण संरक्षण कायद्या’चा बडगा उचलावा, या मागणीसाठी आज जिल्हाधिकारी कार्यालय व पोलीस अधीक्षक कार्यालयात संवेदनशील सादरीकरण करण्यात आले.
वणवा: केवळ आग नव्हे, तर जैवविविधतेचा ‘नरसंहार’
गेल्या चार दशकांपासून पर्यावरण चळवळीत सक्रिय असलेल्या या मंडळाने निवेदनात नमूद केले की, वणवा म्हणजे केवळ झाडे जळणे नव्हे, तर त्यासोबत त्या परिसरातील दुर्मिळ वनौषधी, मुके प्राणी, पक्षी आणि त्यांच्या घरट्यांचा होणारा अमानुष ‘नरसंहार’ आहे. वाढते तापमान आणि पावसाचे बिघडलेले चक्र हे या वणव्यांचेच फलित असल्याचे सांगत, मंडळाने प्रशासनाला आरसा दाखवण्याचे काम केले आहे.
केवळ निवेदन देऊन न थांबता, मंडळाने प्रशासनासमोर ५ कलमी कृती आराखडा मांडला आहे. यामध्ये वनक्षेत्रात ‘फायर लाईन्स’ तयार करणे, उपग्रह तंत्रज्ञानाचा (Satellite Alerts) वापर करून त्वरित प्रतिसाद यंत्रणा उभारणे आणि वणवा लावणाऱ्या समाजकंटकांवर कठोर फौजदारी गुन्हे दाखल करण्याची आग्रही मागणी करण्यात आली आहे.
हे निवेदन देताना निसर्ग व पर्यावरण क्षेत्रातील मान्यवर मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. यामध्ये मंडळाचे राज्य अध्यक्ष प्रमोद मोरे, कायदेशीर सल्लागार सुरेश लगड,कार्याध्यक्ष छायाताई राजपूत, प्रसिद्धी प्रमुख महेश पाडेकर, सचिव डॉ.अनिल लोखंडे, जिल्हाध्यक्ष तुकाराम अडसूळ,डॉ.बबन जाधव,तसेच चंद्रशेखर हासे, विजय पांडे, शरद पवार, अनिल धीवर आदी पदाधिकाऱ्यांचा समावेश होता.
यावेळी बोलताना अध्यक्ष प्रमोद मोरे म्हणाले की, “प्रशासनाने आता कागदी घोडे नाचवण्यापेक्षा प्रत्यक्ष जमिनीवर उतरून कृती करण्याची वेळ आली आहे. जर ही वनसंपदा राखता आली नाही, तर येणाऱ्या पिढ्यांना आपण केवळ राखेचा डोंगर वारसा म्हणून देऊ.”
प्रशासनाचा सकारात्मक प्रतिसाद
जिल्हाधिकारी व पोलीस प्रशासनाने या संवेदनशील विषयाची गांभीर्याने दखल घेत, तातडीने संबंधित विभागांची बैठक घेऊन कठोर पावले उचलण्याचे आश्वासन दिले आहे. आता या निवेदनानंतर प्रशासनाची ‘यंत्रणा’ आणि पर्यावरणाची ‘मंत्रणा’ कशी जुळते, याकडे जिल्हावासीयांचे लक्ष लागले आहे.
”वनराई ही आपली आई आहे, तिला वणव्याच्या आगीत होरपळताना पाहणे हे मानवतेचे अपयश आहे. कायद्याची कठोरता आणि समाजाची संवेदनशीलता एकत्र आली तरच आपले जंगल सुरक्षित राहील.”
— छायाताई राजपूत (कार्याध्यक्ष)
